El Pinche Holandés

Niet alleen in Iran beïnvloeden social media het politieke proces. Ook in Mexico, waar afgelopen zondag parlementsverkiezingen werden gehouden, deden Twitter, Facebook en aanverwanten voor het eerst van zich spreken. En met succes: de overwinning van de blanco stem-beweging toont aan dat social media voor een broodnodige empowerment van de kiezer hebben gezorgd in de vermolmde politiek van Mexico.

door Jan-Albert Hootsen

De meeste berichtgeving over de verkiezingen richtte zich op de overwinning van de PRI, de Partij van de Geïnstitutionaliseerde Revolutie. Logisch, want de zege was een historische (zie mijn eerdere post voor details). Maar een van de interessantste feiten van afgelopen zondag kwam in de meeste kolommen slechts als voetnoot voor: de overwinning van de votonulistas, de protestbeweging die uit onvrede over de regering pleitte voor de blanco stem. Net als de PRI wonnen ze dik: het aantal blanco stemmen verdubbelde ten opzichte van de vorige verkiezingen (van 3% naar 6%). 

Spuugzat

Waarom is dat laatste zo bijzonder? Laten we eerst even kijken naar wie de votonulistas nu eigenlijk zijn. Het gaat om een beweging zonder leiders, leden, organisatiestructuur, hiërarchie of financiering. Eigenlijk bestaat deze Movimiento para el Voto Nulo (beweging voor de blanco stem), zoals de groep soms informeel wordt genoemd, slechts uit losse individuen, vooral uit de middenklasse, met een grote overeenkomst: ze zijn de gevestigde politiek spuugzat. Vanuit de redenering dat geen enkele partij ze iets te bieden heeft, begonnen de aanhangers van de blanco stem hun standpunt uit te dragen: stem niet, het heeft toch geen zin.

Machtsblok

De votonulistas wonnen echter wel. En niet alleen omdat Mexico sinds 2000 beetje bij beetje democratiseert, maar vooral omdat het geen georganiseerde beweging is. Er werd op grote schaal gebruik gemaakt van een wapen waar de politieke elite weinig grip op heeft: social media. Via Twitter, Facebook, MSN Spaces, enzovoort werden massaal oproepen verstuurd een blanco stem in te dienen. Mijn eigen Facebook-account staat er vol mee, en wie de twitterende Mexicanen een beetje heeft gevolgd zal het ook niet ontgaan zijn dat de Voto Nulo de laatste tijd de kanalen aldaar heeft beheerst. Zonder geld, zonder structuur, zonder leiderschap en zonder organisatie wisten de votonulistas op die manier een bijna even grote overwinning te behalen als de PRI.

Still revolutie

Natuurlijk blijft het marginaal vergeleken met de monsterzege van de oude machtspartij, maar het is een veeg teken: alle middelen ten spijt heeft de elite dit losse verband van twitteraars, facebookers, MSN’ers en allerhande chatters en reaguurders niet kunnen stoppen. Negeren konden ze dit nieuwe fenomeen ook niet: woordvoerders van de drie grootste partijen spraken na afloop zelfs de wil uit de blanco stem-beweging serieus te nemen.