El Pinche Holandés

Jump to Comments

El Pinche Holandés wenst alle lezers de allerbeste wensen voor 2010 toe! Na een vakantie van bijna twee weken gaan we weer op volle oorlogssterkte de blogosfeer in.

2009 was geen prettig jaar voor de Mexicanen. Crisis na crisis beukte onophoudelijk in op het land. Economische crisis, Mexicaanse Griep, de uit de hand gelopen drugsoorlog, niets leek Mexico mee te zitten. Nieuw jaar, nieuwe kansen? Moeilijk, moeilijk. 2010 belooft heel weinig goeds, hoewel de economische crisis over haar hoogtepunt is en de Mexicaanse Griep volgens sommigen in april al ophoudt het land te teisteren. Het zijn de drugsoorlog en het veel te trage economische herstel dat de Mexicanen parten speelt. Een voorzichtige voorspelling voor het nieuwe jaar.

door Jan-Albert Hootsen

Zoals ik een tijdje geleden al op dit blog schreef, kampt Mexico met de hardnekkige mythe dat iedere eeuw bij het betreden van het tweede decennium iets vreselijks staat te gebeuren. In 1810 was er de bloedige onafhankelijksstrijd, in 1910 de nog bloederigere Mexicaanse Revolutie. Men kan dit jaar echter gerust zijn: waar de vorige twee eeuwen er een decennialange aanleiding van dictatuur, geweld en sociale onrust vooraf ging aan de strijd, lijkt daar anno 2010 nauwelijks sprake van. Eerder lijkt er sprake van een geleidelijke degeneratie van het land, zoals Time onlangs al voorspelde.

¡Es la economía, estúpido!

De economie, de economie. Uit alle opiniepeilingen van het afgelopen half jaar blijkt dat de Mexicanen zich verreweg de meeste zorgen maken over de economie van het land. Niet zo vreemd. Mexico is keihard getroffen door de nasleep van de kredietcrisis, harder dan alle andere landen in Latijns-Amerika. Dat heeft deels te maken met het totale gebrek aan economische maatregelen van de regering-Calderón, deels met de enorme afhankelijkheid van de Verenigde Staten en deels met het gebrek aan dynamiek in de Mexicaanse economie, een probleem dat al ruim twintig jaar speelt. De handel met de Verenigde Staten nam in 2009 met 25% af, terwijl die met Zuid-Amerika met zo’n 32% afnam. De remissies van Mexicaanse migranten in de VS (de tweede inkomstenbron van het land na de olie-inkomsten) daalden met 16%. Hoewel de Mexicaanse economie nu weer langzaam groeit, zagen we afgelopen jaar periodes van krimp tot in de dubbele cijfers. Sterk toenemende werkloosheid, afname van investeringen en inkomsten uit het buitenland maken het land kwetsbaar voor nieuwe crises.

Wat zijn de verwachtingen voor het nieuwe jaar? Weinig goeds. Het pakket aan maatregelen dat de regering-Calderón een tijdje geleden aankondigde (vooral belastingverhogingen) zullen de inflatie verhogen. De buitenlandse schuld is toegenomen, investeringen zijn gekelderd. De toerisme-sector heeft enorme schade geleden door de Mexicaanse Griep en zal langdurig daarvan moeten herstellen. De trage groei van de Amerikaanse economie zal de remissies niet in rap tempo doen toenemen, en zolang er niet wordt geïnvesteerd in de nationale oliemaatschappij PEMEX lopen de olie-inkomsten op middellange termijn al ernstig gevaar. Dit jaar zullen we een heel voorzichtig herstel van de economie zien, blijvend hoge werkloosheid, weinig ontwikkeling en een toename van de armoede door verhogingen van de benzineprijzen en de belastingen.

Rochel, Kuch

De Mexicaanse Griep is één van die zaken die een land als Mexico absoluut niet kon gebruiken in 2009. Mexico heeft een omvangrijke toeristische sector en het wegblijven van toeristen sinds april leidde tot een schrikbarende krimp in de toeristische sector. De zomer kan als verloren worden beschouwd, hotels kenden een bezettingsgraad van soms maar 20% in steden als Cancún, Acapulco, Huatulco, Puerto Vallarta en Playa del Carmen.

Gelukkig gloort er wat licht aan de horizon. Het Mexicaanse Ministerie van Gezondheid kondigde aan dat men het ‘haalbaar’ acht dat de epidemie in april dit jaar eindigt. Het zal nog lang duren voor de toeristische sector herstelt van de enorme klappen die de epidemie heeft aangericht, maar het heeft er inderdaad alle schijn van dat het ergste in april achter de rug is. De Mexicaanse regering, hoewel paniekzaaiend in april door pure onwetendheid, heeft de epidemie redelijk adequaat aangepakt. De fysieke gevolgen bleven beperkt (minder dan 1000 doden, 68.000 geïnfecteerden op een bevolking van 107 miljoen).

Totale oorlog

Het grootste probleem voor Mexico is echter de dooretterende drugsoorlog. Hoewel de Mexicaanse overheid met haar keiharde aanpak van de kartels sinds 2006 wel degelijk goede resultaten heeft geboekt, dreigt er dit jaar een totale chaos uit te breken. Een en ander heeft te maken met de aanstaande val van het machtige kartel van de Beltran-Leyva broertjes. In december werd Arturo Beltran-Leyva door de marine omgelegd, in januari volgde de arrestatie van zijn broer Carlos. Hun organisatie dreigt nu in een hoek gedreven te worden en aan zet is het Sinaloa Kartel, van de drie machtigste drugsbazen van het land: Joaquín ´El Chapo´ Guzmán, Ismael ´El Mayo´ Zambada en Nacho Coronel. Sinaloa was een aartsvijand van Beltran-Leyva en staat te popelen om hun markt met grof geweld over te nemen. Hun eerste stap is volgens de normaliter goed ingelichte Mexico-watcher Malcolm Beith het liquideren van Vicente Carillo-Fuentes van het Juárez Kartel, daarna volgt waarschijnlijk een offensief tegen de resterende broertjes Beltran-Leyva.

En dan? Dan moet de drugskaart van Mexico worden hertekend. Sinaloa wordt het machtigste kartel en rekent af met de zieltogende organisatie van de Arellano-Felix broertjes in Tijuana, marginaliseert het krimpende Juárez Kartel en krijgt het op alle fronten aan de stok met hun machtigste tegenstander: het Golfkartel en het daaraan gelieerde moordcommando Los Zetas. De oorlog wordt daardoor een stuk overzichtelijker: het wordt een Oost (Golfkartel, aan de kust van de Golf van Mexico) tegen West (Sinaloa, aan de Pacifische kust) met daar tussenin het brute kartel van La Família in Michoacán, de new kid in town.

Op de middellange termijn kan de uitschakeling dan wel marginalisering van de Beltran-Leyvaatjes, de Arellano-Felix en het Juárez Kartel overigens leiden tot meer rust. Geen van de kartels is geïnteresseerd in een totale oorlog met de Mexicaanse regering en dominantie van één of twee kartels kan leiden tot veel minder liquidaties. Sommige Mexicaanse opinieleiders hebben al opgeroepen tot een terugkeer naar het stilzwijgend toestaan van drugshandel op Mexicaanse grondgebied, om de rust te doen terugkeren. Hoe het ook zij: de eerste maanden van 2010 worden hete maanden. Er zal een heftigere territoriumstrijd losbarsten dan nu het geval is, en de duizenden doden van 2008 en 2009 zullen waarschijnlijk op herhaling gaan.

En het goede nieuws…

Gaat er dan helemaal niets goed in 2010? Er zijn natuurlijk wel een paar lichtpunten. Mexico viert 200 jaar onafhankelijkheid, 100 jaar Revolutie, doet keurig mee aan het WK in Zuid-Afrika en de democratisering van het land gaat gestaag door. Maar 2010 zal wederom een moeilijk jaar worden. Daar valt helaas niet aan te ontkomen.