El Pinche Holandés

“Ik ben drie keer bedreigd in de afgelopen twee jaar,” zegt Ernesto Eslava (26), verslaggever voor Síntesis TV, “de eerste keer was het ergst. Ik kreeg een video-opname op het bureau van de moord op een lijfwacht van de gouverneur, afzender onbekend. Uiteraard heb die gelijk doorgespeeld aan de redactie. Een paar dagen kreeg ik plotseling een telefoontje op mijn mobiel, ook van een onbekende. Of ik de opname al had verspreid. En dat ik wel zou weten wat er met me zou gebeuren als ik het zou doen.” Hij durfde een week lang niet thuis te slapen. “Ik ging naar hotels. In San Diego, Rosarito, Mexicali. Ja, ik was wel erg bang.”

door Jan-Albert Hootsen

De tweede en derde keer werd in het veld bedreigd. “Ik zat eens met een collega in een auto te wachten op een groep politiewagens in achtervolging van een stel drugdealers. We hadden gehoord op de radio waar ze waren, hadden ons verdekt opgesteld en toen ze langskamen schoten we er meteen achteraan. Wat we alleen niet hadden gezien, was dat er een auto met een paar narcos zich óók verdekt had opgesteld. Ze ramden mijn auto, sleurden me eruit en begonnen me te slaan en te roepen dat ik het item niet moest uitzenden, anders zouden ze me wel weten te vinden. De laatste keer gebeurde min of meer hetzelfde. Ik stond met een collega van Televisa wat te eten bij een stalletje, toen we schoten hoorden en een paar auto’s langs zagen rijden. Even verderop knalde één van die auto’s tegen een paal. Toen we dichterbij kwamen, werden we benaderd door een narco die zei dat, als we het item zouden uitzenden, ze ons zouden vermoorden.” Beide items heeft Eslava uiteindelijk niet uitgezonden. Te gevaarlijk. “Ik hou me niet bezig met onderzoeksjournalistiek naar de drugshandel, dat is me te link.

Executies

All in a journalist’s day’s work in Tijuana. De stad in deelstaat Baja California, aan de Amerikaanse grens bij San Diego, is één van de gewelddadigste steden van Mexico. Met name de laatste maanden zijn er honderden executies geweest, meestal van leden van drugsbendes, maar ook politie-agenten en soldaten moeten het bekopen. En soms een journalist. Hoewel verslaggevers in Tijuana minder vaak worden aangevallen dan in staten als Chihuahua, Durango of Coahuila, moet je zeker op je tellen passen in de stad. “Het weekblad Zeta is één van de weinige media die hier actief aan onderzoek naar de drugshandel doen, en die hebben het in het verleden met de dood van de algemeen directeur en enkele redacteuren moeten bekopen.”

Eslava heeft ondanks zijn jonge leeftijd al heel wat ervaring: hij werkt al tien jaar in de journalistiek. Eerst bij de grote twee nationale zenders Televisa en TV Azteca, nu voor het kleinere Síntesis. Het werken in drugsgebied is ‘complex’, zegt hij. “Je wordt snel bedreigd, en vaak weet je niet vanuit welke kant dat komt. Ik weet nog steeds niet of de mensen die me destijds belden drugshandelaren, corrupte politie-agenten of dito ambtenaren waren.” In principe ben je als normaal burger best veilig in de stad. Pas op het moment dat je je met corruptie of drugshandel bezig gaat houden, wordt het gevaarlijk.”  Toch piekert hij er niet over om te stoppen met werken. “Ik ga ook mijn telefonnummer echt niet veranderen. Het is wel gevaarlijk, maar we zouden ons er niet teveel door moeten laten afschrikken.”

Twijfelachtige mores

Toch doen veel journalisten in Mexico dat. Na de dood van journalisten eind vorig en begin dit jaar in Durango en Coahuila besloten kranten daar geen onderzoeksjournalistiek meer te doen naar de drugshandel. Een ander probleem is dat het geweld het steeds moeilijker maakt om aan informatie te komen. Bronnen zijn erg bang. Een blad als Zeta ziet zich daardoor gedwongen tot twijfelachtige methodes om aan informatie te komen. Eslava: “Zij kopen hun informatie domweg. En dat levert weer het probleem op dat sommige bronnen, ondanks omkoping, onbetrouwbaar zijn.” Zeta heeft daardoor in het verleden veel kritiek op haar verslaggeving gekregen.

Journalistiek in tijden van drugsoorlog: bedreigingen, media die besluiten geen onderzoek meer te doen terwijl het hard nodig is, media die dat wel die tot twijfelachtige methodes overgaan. De journalistiek in het land schreeuwt om een oplossing.