El Pinche Holandés

Met de komst van het nieuwe jaar krijgt El Pinche Holandés er een nieuwe, vaste rubriek bij. Verslagen Pers gaat over de moeilijke situatie van de journalistiek in Mexico. Vanaf heden zal ik wekelijks op woensdag verslag doen van de dramatische situatie van mijn collega´s in een door drugsgeweld verscheurt land. Mexico is het gevaarlijkste land van het Westelijk halfrond voor journalisten. De score in 2009 staat op dertien doden en negen vermisten. Juist in een land als Mexico, in een democratische transitie, is een vrije pers van levensbelang. Maar door geweld, manipulatie, corruptie, machtsmisbruik door de autoriteiten en een falend justitieel systeem worden journalisten in het land steeds verder gemarginaliseerd. Vandaag de eerste aflevering: Mexico wedijvert met Somalië.

door Jan-Albert Hootsen

Het weblog Te hace daño no saber, dat zich bezighoudt met de situatie van de pers in Mexico, laat er geen misverstanden over bestaan: 2009 was een zwart jaar in de geschiedenis van Mexico. Zelden werden zoveel journalisten vermoord, zelden verdwenen er zoveel. Bitter constateert het blog dat Mexico tegenwoordig concurreert met Somalië om welk land het gevaarlijkst is voor vakgenoten. Klein verschil: Somalië is een falende staat zonder noemenswaardig centraal gezag, verscheurd door een permanente burgeroorlog, armoede en wetteloosheid. Mexico is een sterke, ontwikkelde staat. Maar wel één, zo kunnen we op de laatste post van Te hace daño no saber lezen, met een justitieel systeem dat in elkaar is geklapt door de uit de hand gelopen drugsoorlog.

Hopeloos

In november schreef ik zelf al over de dramatische situatie van de journalistiek in Mexico. Conclusie: de pers wordt niet beschermd, instanties doen hun werk niet, er zijn geen financiële of juridische middelen om verslaggevers in het kruisvuur tussen leger, kartels en corrupte overheidsfunctionarissen en politie hun werk te laten doen. De situatie lijkt hopeloos: de federale regering beweert journalisten te willen beschermen, de nationale mensenrechtencommissie schreeuwt moord en brand maar doet niets. Kranten leggen zichzelf het zwijgen op over de drugshandel en doen geen serieuze onderzoeksjournalistiek meer naar zware criminaliteit, uit angst dat hun medewerkers en familie slachtoffer worden van de bloeddorst van drugskartels en de brute aanpak van het leger.

De toon van Te hace daño no saber is hard en bitter. Journalisten in Mexico voelen zich door iedereen in de steek gelaten. De federale regering doet niets. De Organisatie van Amerikaanse Staten en de Verenigde Naties hebben het land in 2009 niet eens een officieel bezoek gebracht, terwijl beide organisaties persvrijheid en democratie toch hoog in het vaandel hebben staan. Daar wil ik zelf nog iets aan toevoegen: toen Danië Pearl in 2002 werd gemarteld en onthoofd in Pakistan, schreeuwde de journalistieke wereld moord en brand. Er werd een film over zijn dood gemaakt en zijn wiki in Wikipedia is langer dan die van Johan Rudolf Thorbecke. Staat er over pakweg Vladmir Antuna van El Tiempo de Durango, die in november werd vermoord, iets op Wikipedia? Waar was de internationale verontwaardiging?

Schadelijk

Niet alleen buiten Mexico, ook in het land zelf bleef het verdacht stil rondom de dood van Antuna, zo schrijft Te hace daño no saber. De politiek deed niets, burgers reageerden niet, de pers besteedde haar obligate berichten aan de moord en ging verder met de orde van de dag, angstig wachtend op het volgende slachtoffer. Daarom heet het blog ook Te hace daño no saber: Het is schadelijk niets te weten. De auteurs roepen op tot een hervorming van het rechtssysteem, het besteden van meer middelen aan het voorkomen en oplossen van geweld tegen verslaggevers. En de Mexicanen moeten er veel meer van doordrongen zijn hoe belangrijk en waardevol de journalistiek is voor de broze democratisering hun land.

En wat mijn niet-Mexicaanse vakgenoten betreft, ik kan jullie van harte dit artikel op De Nieuwe Reporter van Danny Friedmann aanbevelen.