El Pinche Holandés

In een oorlogssituatie is het moeilijk om niet alleen maar over die oorlogssituatie te schrijven. Waren journalisten in Irak geïnteresseerd in duurzame energieprojecten, bijzondere Koerdische culturele verschijnselen of een muziekfestival in Bagdad? Niet of nauwelijks. Oorlogscorrespondenten zijn er voor het wapengekletter en de sociaal-economische gevolgen van een conflict. En dat is logisch. Op diezelfde wijze lijken Amerikaanse journalisten in Mexico de drugsoorlog te benaderen, met een vrijwel eenzijdige aandacht voor het geweld en de gevolgen daarvan. Alleen… een Amerikaanse correspondent in Mexico is géén oorlogscorrespondent. En Mexico is géén land in oorlog.

door Jan-Albert Hootsen

Ik gebruik hetzelfde citaat van mijn Amerikaanse collega Malcolm Beith (Newsweek), dat ik een tijdje geleden al in een andere overpeinzing over Mexico, journalistiek en beeldvorming heb gebruikt:

But beyond just being able, I think there are a number of journalists (I probably am sometimes among them) who are now simply obsessed with the darker side of the news. Don’t get me wrong, news from Mexico has always had its share of violence, horrendous social injustice, etc. But as foreigners, it seems that sometimes we’re seeking out the bad. What happened to the nice Washington Post stories about shopping for counterfeit documents in the Plaza Santo Domingo?

Volgens Beith hebben Amerikaanse journalisten een tegen het ziekelijk aan zittende obsessie met de drugsoorlog. Inderdaad zijn vrijwel alle verhalen die over Mexico in de Amerikaanse media verschijnen gerelateerd aan geweld, drugshandel, et cetera. Check op een willekeurige dag maar eens de headlines over Mexico in The New York Times, Washington Post, LA Times of Chicago Tribune, of van de weekbladen Newsweek of Time.

Eenzijdige berichtgeving

Dat is een ontwikkeling die de verkeerde kant op gaat. Niet dat de drugsoorlog niet ernstig is. En ja, er vallen tegenwoordig meer doden dan op een willekeurige dag in Irak. Maar Mexico is géén land in oorlog. Mexico is een land dat te maken heeft met een extreme criminaliteitsgolf, die door de overheid is gemilitariseerd en daardoor sinds 2006 is geëscaleerd. Maar hier in Mexico Stad bijvoorbeeld merk je er vrijwel niets van. Daarbij: ik reis vaak genoeg vrijelijk door Mexico, zelfs tot in de echt riskante gebieden, maar het gewone leven gaat door. Aan niets is te zien dat er ‘een oorlogssituatie’  zou zijn. Het zijn de media die dat gevoel versterken door de eenzijdige berichtgeving daarover, met in het buitenland de Amerikanen voorop.

Gevolgen: Amerikaanse studenten die geen flauw benul hebben wat er in hun buurland gebeurt zeggen hun ‘Spring Break’ af, omdat het enige wat ze horen verhalen over afgehakte hoofden en schietpartijen zijn. De bezettingsgraad van hotels in Acapulco is dit jaar, met Spring Break voor de deur, slechts 70%. Dat is een strop voor de toch al geteisterde Mexicaanse toeristische sector. Amerikaanse zakenlieden twijfelen of ze nog wel zaken moeten doen met Mexico, en ga zo maar door.

Schelmenkronieken

Zoals Beith al zei: waar zijn de culturele verhalen? De schelmenkronieken over Mexicaanse hustlers met kleurrijke smokkelpraktijken? Verhalen over de trotse Mexicaanse vrouwelijke artiesten met hun prachtige volksmuziek? Of de strubbelingen van indianenstammen hun identiteit te behouden?

Mexico is economisch zwaar afhankelijk van de Verenigde Staten, zeker ook wat betreft toerisme. Als Amerikaanse journalisten hier zich slechts als oorlogscorrespondenten gedragen en vergeten dat er veel meer andere verhalen te vinden zijn in dit wonderschone, fascinerende land, zal het economisch herstel van Mexico onnodig worden vertraagd en krijgt het (in de VS toch al slechte) Mexicaanse imago deuken die niet meer te herstellen zijn.