El Pinche Holandés

(Dit artikel werd op zaterdag 22 mei 2010 gepubliceerd in dagblad Trouw)

In Mexico zijn advocaten die verdachten van drugshandel verdedigen een groep die in stilte lijdt onder het geweld van de laatste jaren. Moordaanslagen en bedreigingen zijn Ontevreden klanten, corrupte politieagenten en sociaal isolement maakt hun werk er niet makkelijker op.

Jan-Albert Hootsen / Culiacán

“Of ik bedreigd ben? Ja, vaak genoeg,” zegt Isaac Pablo Alvarado Rosas (37) in een hotel in hartje Culiacán, hoofdstad van de Noord-Mexicaanse deelstaat Sinaloa en de gemeente met ‘s lands op een na hoogste moordcijfer.

De wat nerveuze Alvarado verdedigt arrestanten die worden verdacht van banden met drugskartels. “Veel van mijn collega’s krijgen ook regelmatig doodsbedreigingen. En sommigen worden ook daadwerkelijk vermoord. Het is werk met een erg hoge risicofactor.”

Sinds president Calderón in 2006 het leger tegen de georganiseerde misdaad heeft ingezet, is Mexico verwikkeld in een bloedige territoriumstrijd tussen de machtige drugskartels, waarbij al 23.000 doden zijn gevallen. Advocaten die drugshandelaats verdedigen, narco-abogados, vormen een weinig genoemde, maar kwetsbare groep in dit conflict.

Zo welden in maart 2008 zeven medewerkers doodgeschoten van een advocatenkantoor dat onder anderen de zoon van Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán, Mexico’s meest gezochte crimineel, verdedigde. Mada Villanueva, die enkele grote namen uit de drugswereld verdedigde en de ‘Kogelwije Advocate’ werd genoemd, werd vorig jaar augustus vermoord. Kort daarna volgde de bejaarde Americo Delgado, eveneens raadsheer van drugsbazen.

De daders kunnen ontevreden cliënten zijn, rivaliserende kartels of zelfs corrupte politie-agenten. Ook in Culiacán zijn enkele advocaten slachtoffer geworden. Alvarado: “Dit is een gewelddadige stad, zeker voor wie bij drugshandel betrokken is. Rekeningen worden hier met de dood vereffend.”

Zijn cliënten, over wie hij weinig vertelt, behalve dat ze relatief lag in de hiërarchie van de drugsorganisaties werken, behandelt hij uiterst voorzichtig. Fouten toegeven en beloftes doen is ongezond. “Beloftes die je niet nakomt kunnen je je leven kosten.”

Van de Mexicaanse overheid hoeven de advocaten weinig te verwachten, zegt de Amerikaanse journalist en schrijver Malcolm Beith, die de drugskartels jarenlang heeft onderzocht. “In sommige gevallen zijn advocaten verworden tot een soort lakeien van de drugshandel. Voor de Mexicaanse autoriteiten ben je dan even schuldig als de drugdealers zelf.”

Advocaten klagen over het stigma dat ze krijgen ze drugshandelaars verdedigen. Daarom weigeren veel succesvolle advocaten dat werk te doen. “Ze laten het aan hun jongere collega’s over,” zegt Alvarado. “Die zijn nog gretig en op zoek naar success. Gevestigde namen vinden het te gevaarlijk.”

Hij is zich bewust de gevaren van zijn werk. “Ik heb mezelf voorgenomen dit tot mijn 45e te blijven doen. Het is erg stressvol werk. Mijn familie is er ook niet altijd even blij mee. Maar ik doe het graag, want veel verdachten zijn onschuldig en hebben gewoon recht op verdediging. En de overheid respecteert  basisrechten vaak helemaal niet.”

VS zijn medeschuldig aan drugsoorlog, vindt president Calderón

De Verenigde Staten doen te weinig om het Mexicaanse drugsgerelatreerde problem op te lossen. Die boodschap verkondigde de Mexicaanse president Felipe Calderón donderdag in het hol van de leeiw: het Amerikaanse Congres. “De problemen met onze veiligheidhebben hun wortels aan beide zijden vande grens, dat kunnen we niet negeren”, zei hij. De president verwees naar de enorme vraag naar drugs bij de noorderburen en het deit dat de gevaarlijkste wapens gemakkelijk verkrijgbaar zijn in zevenduizend Amerikaanse wapenwinkels langs de grens. Hij vroeg om herstel van het verbod op auromatisch wapens, dat onder president George W. Bush werd opgeheven. Calderón kreeg een staande ovatie van de Democraten. De Republikeinen waren minder enthousiast. “Het Tweede Amendement (het grondwetsartikel dat wapenbezit vrijgeeft, red.) is geen onderwerp voor diplomatieke onderhandelingen met Mexico of welke staat dan ook”, was het commentaar van de Texaanse senator John Cornyn.