El Pinche Holandés

Jump to Comments

President Felipe Calderón is op bezoek in de Verenigde Staten. Dat kan veel goeds betekenen voor Mexico, want zijn Amerikaanse ambtsgenoot Barack Obama heeft onlangs voor het eerst wat serieuze pogingen ondernomen om door wijzigingen in de Amerikaanse binnenlandse politiek ook Mexico te helpen: enkele veranderingen in het drugsbeleid en een aanzet tot een serieuze nieuwe migratiepolitiek. Beleidswijzigingen in de VS zijn hard nodig, want de strijd tussen de drugskartels in Mexico is nog lang niet voorbij. Maar wie zijn die drugskartels eigenlijk? Wie zijn de hoofdrolspelers en hoe verloopt de territoriumstrijd?

door Jan-Albert Hootsen

De drugshandel tussen Mexico en de Verenigde Staten is jaarlijks goed voor een slordige 40 miljard dollar. Dat is meer geld dan DEA, de Mexicaanse federale politie en het Merida-initiatief bij elkaar te besteden hebben. Niet zo gek dus dat de criminele organisaties in Mexico (en hun Amerikaanse partners) over enorme middelen beschikken en een formidabele tegenstander van leger, politie en regering in beide landen zijn. Een grove schets van de belangrijkste bad guys in de War on Drugs:

Joaquin 'El Chapo' Guzman

Sinaloa Kartel: ’s Werelds grootste, rijkste en machtigste criminele organisatie en naar verwachting ook de toekomstige grote winnaar van de drugsoorlog. Oorspronkelijk opgericht in de jaren ‘60 van de vorige eeuw door Pedro Avilés Pérez, teneinde marihuana naar de VS te smokkelen. Later overgenomen door een nieuwe generatie, waarvan de belangrijkste namen Ismael ‘El Mayo’ Zambada, Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán en Ignacio ‘Nacho’ Coronel zijn. ‘El Chapo’ Guzmán is de nummer één, de op een na meest gezochte man ter wereld en volgens een nergens op gebaseerde redenering van zakenblad Forbes een van de rijkste mannen ter wereld. Sinaloa opereert vooral in Sinaloa zelf en de naburige deelstaten Durango, Baja California, Chihuahua en Sonora. Marihuana heeft plaatsgemaakt voor cocaïne en heroïne, waarvan het kartel ettelijke honderden tonnen sinds 1998 naar de VS heeft gesmokkeld.

Juárez Kartel: Met als basis grensstad Ciudad Juárez, in de noordelijke deelstaat Chihuahua, was het in de jaren ‘90 onder leiding van de legendarische Amado Carillo Fuentes, ‘De Heer der Hemelen’ het belangrijkste kartel van het land. Fuentes kreeg zijn bijnaam door de vloot vliegtuigen die hij gebruikte om drugs naar de VS te vervoeren. Opereert vooral in Chihuahua, Durango en het zuiden van Texas. Met zo’n 1000 leden is het een van de grotere organisaties in Mexico, al staat het kartel al enkele jaren onder zware druk door de totale oorlog met Sinaloa. Grote man is op dit moment Vicent Carillo Fuentes, de broer van Amado, die in 1997 om mysterieuze omstandigheden om het leven kwam. Het kartel maakt gebruik van de diensten van La Línea, een groep zwaargewapende huurmoordenaars die het vuile werk opknappen. Het Juárez Kartel staat bekend om zijn meedogenloosheid: ontvoeringen, onthoofdingen en massale executies zijn hun handelsmerk.

Tijuana Kartel: Zieltogende organisatie in de gelijknamige grensstad, die in de jaren ‘90 echter tot de machtigste groepen van het land behoorde. Wordt ook wel het kartel van de Arellano Félix’ genoemd, omdat het vooral een familiebusiness van die familie is. Vooral actief in Baja California, Zacatecas en Sinaloa. De afgelopen twee jaar verloor het kartel veel macht, nadat in 2008 een machtsstrijd uitbrak door de arrestatie van kartelleider Eduardo Arellano Félix. Voormalige huurmordenaar Teodoro ‘El Teo’ García Simental richtte zijn eigen bende op, liet meer dan 200 mensen vermoorden (o.a. door ze in zuur te laten oplossen), maar werd zelf eerder dit jaar opgepakt. De machtsstrijd kostte het Tijuana Kartel zoveel kracht, dat het voor Sinaloa gemakkelijk was hen te bestrijden. De film Traffic uit 2000 gaat uitvoerig, zij het niet altijd even waarheidsgetrouw, in op de rol van het kartel destijds.

Golf Kartel: Zoals de naam al suggereert is dit drugskartel gevestigd in het gebied rond de Golf van Mexico, en dan met name in de deelstaat Tamaulipas. Lange tijd was het de grootste tegenstander van Sinaloa, met name door de innige samenwerking met moordcommando Los Zetas (zie hieronder). Opereert in Mexico in Tamaulipas, Nuevo Leon,Veracruz, Chihuahua,Coahuila, Sinaloa en Sonora, maar hun tentakels reiken tot in de Amerikaanse staten Texas, Oklahoma, Louisiana, Illinois en Florida. Belangrijkste leiders zijn Jorge Eduardo Costilla Sánchez en Antonio Ezequiel Cárdenas Guillen. Hoewel lang grote rivalen van Sinaloa, werken beide kartels op dit moment samen, vooral tegen de Zetas.

Los Zetas: Lang de beruchtste criminele groep in Mexico. De Zetas, met als basis Tamaulipas, worden geleid door Heriberto Lazcano en bestaan vooral uit gedeserteerde militairen met specialistische trainingen. Dat maakt de organisatie juist zo gevaarlijk: het heeft veel weg van een zwaar gewapend paramilitair commando in Colombiaanse stijl. Tot februari dit jaar werkten de Zetas nauw samen met het Golf Kartel als hun militaire tak, maar inmiddels zijn het bittere rivalen en bevechten ze elkaar op leven en dood. De Zetas zijn de grootste vijanden van Sinaloa en het op een na machtigste kartel van het land. Hebben een zeer groot internationaal netwerk, dat tot in Italië reikt. Volgens het Amerikaanse anti-drugsagentschap DEA zijn de Zetas het best bewapende, technologisch meest geavanceerde en meest bloeddorstige kartel van Mexico.

La Familia Michoacana: Enigszins raadselachtige groep die enkele jaren geleden plotseling opdook door een serie bloedige moorden, waaronder onthoofdingen, te plegen. Geleid door Nazario Moreno Gonzalez, bijgenaamd ‘El Mas Loco’ (= De Grootste Gek) manifesteerde de groep zich aanvankelijk als een soort burgercommando, dat met religieuze termen beweerde de Crystal Meth-handel in de Centraal-Mexicaanse staat Michoacán te bestrijden. Is in de afgelopen jaren echter een belangrijke link in de drugshandel gebleken, met operaties in onder andere Guerrero, Michoacán, Jalisco, Mexico Stad, Estado de México (naar verluidt wonen enkele leden van het kartel op een paar huizen afstand van het huis van ondergetekende) en Sinaloa. Zijn op zichzelf te zwak om de drugsoorlog te kunnen winnen, maar zijn op dit moment een belangrijke bondgenoot van Sinaloa in de strijd met de Zetas.

Beltran-Leyva Kartel: Net als de jongens van Tijuana een familiebusiness, in Centraal-Mexico. Oorspronkelijk maakten ze deel uit van Sinaloa, waar oprichter Alfredo Beltran-Leyva lange tijd een trouwe bondgenoot van Chapo Guzman was. Alfredo werd echter in 2008 opgepakt en diens broers gaven El Chapo daarvan de schuld, waarna een bittere oorlog uitbrak tussen Sinaloa en Beltran-Leyva. Gedurende enige jaren was de organisatie een van de machtigste groepen van Mexico. Marcos Arturo Beltran-Leyva, opvolger van zijn broer Alfredo als kartelleider, werd december vorig jaar echter geliquideerd door de autoriteiten, kort daarop gevolgd door de arrestatie van zijn broer Carlos. Het kartel scheurde in tweeën, en is een groot deel van de macht kwijtgeraakt. Hector Beltran-Leyva, een van de overgebleven broers, poogt nu de organisatie weer op poten te zetten onder de naam Zuid-Pacifisch Kartel. De Beltran-Leyva’s werken vooral in Nayarit, Morelos, Durango en Coahuila.

Los Negros: Edgar Valdez Villareal is ‘the new kid in town’, een voormalig luitenant van de Beltran-Leyva broertjes en sinds dit jaar bezig met het opzetten van een eigen katrel. Die onderneming brengt hem in heftig conflict met zijn voormalige werkgever, waar vooral deelstaat Morelos op dit moment het slachtoffer van is. Zijn groep heet ‘Los Negros’, het is nog onduidelijk hoe groot hun macht is.

SEDENA: Afkorting van Secretaria de Defensa Nacional, ofwel het Mexicaanse ministerie van Defensie. Opgericht in 1937. Officieel ingezet door president Calderón met 50.000 man in 2006 om de overige kartels te bestrijden, officieus een van de grootste criminele organisaties van Mexico. Dit vanwege de enorme corruptie in het ministerie. Duizenden militairen en officieren zijn actief betrokken bij de drugshandel en kunnen worden ingehuurd door de hoogste bieder. Hun belangrijkste werkgever lijkt echter Sinaloa, gezien het opvallend lage aantal arrestaties van leden van dat kartel sinds 2006, al wordt dat door de Mexicaanse regering stelselmatig ontkend. SEDENA werd berucht in de jaren ‘90, toen generaal Jesus Rebollo, de ‘drugs-tsaar’ van Mexico, bleek te zijn ingehuurd door het Juarez Kartel om de rivalen uit Tijuana te elimineren. Dit komt uitgebreid naar voren in eerdergenoemde film Traffic.

Verenigde Staten van Amerika: Grootste wapenleverancier van de drugskartels in Mexico, belangrijkste afnemer van hun handelswaar en dankzij de in Washington ontworpen War on Drugs hoofdverantwoordelijke voor de drugsproblematiek in Mexico. Opgericht in 1776 door o.a. George Washington. Huidige leider is president Barack Obama, met als voornaamste luitenants de ministers Hillary Clinton en Janet Napolitano en drugstsaar Gil Kerlikowske. De VS begonnen een voorname rol te spelen in het conflict door Richard Nixon in de jaren zeventig en later Ronald Reagan in de jaren tachtig, die de War on Drugs een belangrijk deel lieten uitmaken van hun politiek. De idiote landbouwpolitiek (subsidiëren van eigen boeren en dumpen van goedkope producten in Mexico) maken het verbouwen van drugs in Mexico voor duizenden boeren een aantrekkelijk alternatief voor de bedelstaf. De nog idiotere wapenwetten maken het voor de Mexicaanse kartels leuk winkelen naar wapentuig in de grensstreek. Opvallende deelnemer aan de oorlog door verbijsterende hypocrisie en ongehoord cynisme.

Huidige stand van zaken

Er zijn in Mexico ruwweg drie ‘confederaties’ van kartels ontstaan. De eerste is tegelijkertijd ook de groep die aan de winnende hand lijkt: Sinaloa, Golf en La Familia. De tweede groep bestaat uit de Zetas, Tijuana, Juarez en Beltran-Leyva, een alliantie die vooral is ontstaan uit noodzaak om de macht van Sinaloa te bestrijden. Los Negros staan er enigszins los van, vanwege hun haat jegens Beltran-Leyva, maar tegelijkertijd hun alliantie met de Zetas.

De derde groep wordt gevormd door de Verenigde Staten en SEDENA. De VS, omdat ze alle kartels door hun politiek uitgebreid steunen, maar tegelijkertijd een alliantie hebben met SEDENA in hun ’strijd’ met de kartels. SEDENA is op haar beurt weer geallieerd met Sinaloa, al kan dat veranderen als er iemand langskomt met meer geld.