El Pinche Holandés

(Deze blog werd op 23 juni 2010 gepubliceerd op GeenCommentaar)

Spelen met cijfers, politici zijn er erg goed in. Dat is in Mexico niet anders. In de context van de bloedige drugsoorlog krijgt het spelen met al de statistieken echter een steeds cynischer karakter. Zo beweerde president Felipe Calderón onlangs in een toespraak aan het Mexicaanse volk dat 90% van de doden in de drugsoorlog criminelen zijn. Zijn woorden klonken een beetje als ‘opgeruimd staat netjes’. Het is weer één van de statistieken die het staatshoofd uit de hoge hoed toverde om zijn gebutste imago wat op te kunnen poetsen.

door Jan-Albert Hootsen

Want waar die cijfers precies vandaan komen? Niemand die het weet. In Mexico zijn gegevens van overheidswege notoir onbetrouwbaar. De geloofwaardigheid van de Mexico Body Count werd deze week bovendien nog weer minder groot toen onderzoeksbureau CIDE tot de conclusie kwam dat 95% van de drugsdoden in Mexico helemaal niet wordt onderzocht. Tel daar nog eens bij op dat van naar schatting 80% van de misdaden in dit land geen aangifte wordt gedaan, en van Calderón’s woorden blijft weinig meer hangen dan een puur politieke weerklank.

Legitimatie
Wie in Nederland iets leest over de drugsoorlog in Mexico, wordt sowieso veelal getrakteerd op een veelheid aan onbetrouwbare cijfers. De drugsoorlog barstte in alle hevigheid los in 2006, vlak nadat Calderón was aangetreden als president. Zijn verkiezing was erg omstreden: tegenkandidaat Andrés Manuel López Obrador verloor nipt en bezette met zijn aanhangers wekenlang het centrum van Mexico Stad. Calderón had door dit alles een grote behoefte zijn presidentschap te legitimeren en zette duizenden militairen en federale politieagenten in tegen de drugkartels. De gevolgen zijn bekend: Ciudad Juárez is veranderd in de meest gevaarlijke stad ter wereld. In het noorden van Mexico zijn de onveiligheid en de corruptie geëscaleerd. Intussen neemt de drugshandel niet af en hebben de Mexicanen schoon genoeg van Calderón’s drugsoorlog.

De regering probeert zeer wanhopig de publieke opinie naar haar hand te zetten, onder meer door te goochelen met allerlei cijfers. Enkele maanden geleden werd het ‘officiële’ dodental plots verhoogd van iets meer dan 17.000 naar 22.700. Waar die cijfers vandaan komen, weet nog steeds niemand, maar dat ze niet kloppen is vrijwel zeker. In door drugsgeweld geteisterde steden als Tijuana, Ciudad Juárez en Culiacán wordt iedere schietpartij door de autoriteiten meteen onder de noemer ‘drugsgeweld’ geplaatst. Onderzoek wordt er nauwelijks gedaan.

Eerwraak
Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat de officiële cijfers kloppen. Mexico is een land met zeer wijdverspreid vuurwapenbezit, een relatief hoge index van huiselijk geweld en vele ‘kleine’, lokale conflicten over bijvoorbeeld land. Bovendien komt eerwraak (bijvoorbeeld het vermoorden van de verkrachter van een vrouwelijk familielid) bij tijd en wijlen ook nog wel voor. In ‘drugssteden’ als Ciudad Juárez en Culiacán, die sowieso een gewelddadige geschiedenis hebben, wordt met dergelijke zaken niet tot nauwelijks rekening gehouden als er weer ergens een slachtoffer van een schietpartij is gevonden.

Waar komen die 22.700 dan vandaan? Niemand die er uitgebreid onderzoek naar heeft gedaan. In de penibele situatie van het drugsgeweld in Mexico is dat ook praktisch onmogelijk. Nu blijkt dus dat zo’n 95% van de drugsdoden niet wordt onderzocht. En eigenlijk is het hele begrip ‘drugsdoden’ moeilijk, want het is in veel gevallen vrijwel onmogelijk vast te stellen of een dode een drugsdode is, slachtoffer van een conflict over land of een uit de hand gelopen burenruzie.

Toch blijft president Calderón volhouden dat 90% van de slachtoffers criminelen zijn. De Mexicanen weten inmiddels echt wel beter. Het enige betrouwbare cijfer over het drugsgeweld dat naar buiten is gekomen, is dat van de meest onschuldige slachtoffers: kinderen. In het kruisvuur van de afgelopen drie jaar zijn er ruim 900 om het leven gekomen. Daar kan de president met de beste wil van de wereld geen bloeddorstige drugscriminelen van maken.