El Pinche Holandés

• Felle strijd trussen kartels, leger en politie
• Ruim 23.000 slachtoffers sinds 2006

De 42 vrijwilligers van het Rode Kruis in Culiacán, de hoofdstad van de Noord-Mexicaanse deelstaat Sinaloa, zijn nog steeds niet bekomen van de schok. In de door drugsgeweld geteisterde stad raakten leden van rivaliserende drugsbende in
maart met elkaar slaags. Een verdwaalde kogel trof paramedica Genoveva Roguer in het hoofd, die ter plekke overleed. Ze was pas 20 jaar.

door Jan-Albert Hootsen

,,We hebben het erg moeilijk gehad met de dood van Genoveva”, vertelt Marco Antonio Carillo, directeur van het Rode Kruis in Culiacán, ,,Ze had helemaal niets te maken met die bendeleden.” Het was niet het eerste gewelddadige incident waarmee de meeste jonge wijwilligers in Culiacán te maken kregen; wel het eerste met een voor hen dodelijke afloop.

De schok was zo groot dat het Mexicaanse Rode Kruis voor het eerst in de geschiedenis van Sinaloa besloot het werk enkele dagen te staken. ,,Dat hebben we in Culiacán nooit eerder gedaan, maar het was nodig. We moesten maatregelen nemen om de veiligheid van ons personeel te garanderen”, zegt Carillo. Het Rode Kruis gaat nu niet meer naar slachtoffers van schietpartijen zonder politiebescherming. Bij de vier hulpposten staat nu permanente beveiliging.

Mexico wordt sinds 2006 getroffen door een geweldsgolf, toen de regering besloot het leger tegen de georganiseerde criminaliteit in te zetten. Drugskartels bevechten elkaar, het leger en de politie in een uit de hand gelopen territoriumstrijd over lucratieve drugssmokkel naar de Verenigde Staten. Volgens offrciële cijfers zijn er ruim 23.000 mensen omgekomen, onder wie 900 kinderen.

Ambulancebroeders van het Rode Kruis Culiacán verzorgen het slachtoffer van een aanrijding

Culiacán is de thuisbasis van het Sinaloa Kartel, de machtigste criminele organisatie van Mexico. In Sinaloa vecht deze organisatie, geleid door Mexico’s meest gezochte crimineel Joaquín Guzmán, vooral met het Juárez Kartel. De talloze executies en schietpartijen maken Culiacán de op een na gewelddadigste stad van Mexico, na Ciudad Juárez.

Hulpverleners vormen weliswaar geen direct doel voor de kartels, maar ambulances van het Rode Kruis komen soms in het kruisvuur terecht. In een stad als Culiacán halen ze ook gewonde slachtoffers van vuurgevechten tussen drugsbendes op, en soms worden ambulances klemgereden door bendeleden die het karwei komen afmaken. Enkele jaren geleden werden hulpverleners bijvoorbeeld gedwongen toe te kijken hoe een patiënt in de ambulance werd doodgeschoten.

,,We hebben de laatste jaren veel te maken gehad met geweld en bedreigingen”, zegt Humberto Batistas, die dienst doet in de radiokamer, de plek waar Genoveva door de kogel werd getroffen. ,,Ik zelf ook. Maar we moeten door: we kunnen de mensen niet in de steek laten.” Ambulancemedewerkster Elsa Magaly Verdugo beaamt dat. Hoewel haar kinderen haar soms vragen haar werk op te geven, blijft ze doorgaan. ,,Mijn broer deed dit werk ook en ik peins er niet over het op te geven. Ik hou ervan mensen te helpen.”

Niet een van de 42 vrijwilligers van het Rode Kruis in Culiacán heeft na de dood van Genoveva besloten het hesje aan de wilgen te hangen, iets waar directeur Carillo trots op is. Sinds maart zijn er ook geen incidenten meer geweest. Of dat door de getroffen maatregelen komt, is moeilijk te zeggen. ,,Wij zijn weliswaar geen direct doelwit van de drugsbendes,
maar er is altijd een risico.”

Golf van brute drugsliquidaties

De Mexicaanse president Felipe Calderón maakte begin deze maand bekend dat hij de ruim 2000 lokale politiekorpsen wil opheffen en 32 nieuwe politiekorpsen op deelstaatniveau wil oprichten. Volgens het staatshoofd zou een dergelijke hervorming leiden tot een effectievere bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, die op dit moment vooral in handen is van de federale politie en het leger. Vooral de rol van de militairen in de drugsoorlog is omstreden, want het leger schendt volgens organisaties als Amnesty International en Human Rights Watch bij het bestrijden van de drugsbendes op grote schaal de mensenrechten. Intussen beleeft Mexico een ongekend bloedige episode in de strijd tussen de drugskartels. Zo werden eerder deze week zeven agenten uit hun huizen ontvoerd door gewapende mannen in de noordoostelijke stad Monterrey. Uren later werden hun stoffelijke overschotten gevonden op een verlaten stuk land met daarbij een boodschap van een criminele bende, aldus de politie. Eén slachtoffer was onthoofd. Gisteren werd in Guadalajara een aan een brug verhangen man aangetroffen, met boodschappen van zijn moordenaars op zijn lichaam gekalkt. Vorige week wijdag werden meer dan tachtig mensen vermoord in de noordelijke deelstaten Tamaulipas en Chihuahua, onder wie negentien patiënten in een afkickcentrum in de stad Chihuahua. Ciudad Juárez, de gewelddadigste stad ter wereld, beleefde in mei haar dodelijkste maand sinds 2006.

Dit artikel werd op vrijdag 18 juni gepubliceerd in dagblad Trouw